Kemal İnat

Burhanettin Duran

Nebi Miş

Mustafa Caner

Türk Dış Politikası Yıllığı bu kitapla birlikte 16. sayısına ulaştı. Türk dış politikasına ilişkin değerli bir arşive dönüşen bu seri Türkiye’nin başta Ortadoğu, Avrupa ve Amerika olmak üzere dünyanın önemli bölgelerine yönelik politikalarını ve bu bölgelerdeki ülkelerle ilişkilerini okuyucusuna aktarmayı hedefliyor. Türk dış politikasının ilgili alanlarını uzun süredir çalışan uzman akademisyenler analizleriyle söz konusu gelişmeleri okuyucunun doğru yorumlamasına katkıda bulunuyor. Bilimsel yöntem ve esaslarla hazırlanan tüm makaleleriyle elinizdeki eser titiz bir çalışmanın ürünüdür. Alanının en istikrarlı ve kapsamı itibarıyla tek örneği olan Türk Dış Politikası Yıllığı araştırmacılar, akademisyenler, bürokratlar ve siyasetçilerin dış politika konusundaki başvuru kaynağı olmayı sürdürüyor. Okurlarımıza faydalı olması dileğiyle.

Türk Dış Politikası Yıllığı 2024

Murat Yılmaz

Mehmet Babacan

Murat Yeşiltaş

Murat Aslan

Hamit Emrah Beriş

Abdulkadir Develi

Abdurrahman Babacan

Baki Laleoğlu

İbrahim Efe

Yüksel Okşak

A. Menaf Turan

Aytaç Yüksel

Büşra Zeynep Özdemir

Ersin Gürtepe

Fatma Zehra Özdemir

İhsan Aktaş

İsmail Ediz

Kasım Yenigün

Mehmet Emin Birpınar

Mustafa Erdem

Nurşin A. Güney

Tuğrul Çamaş

Vişne Korkmaz

Yenal Göksun

2023 gündemimizde seçim olsa da son yıllarda önemini dünya olarak daha iyi kavradığımız çevre konuları da gündemde kendine yer buluyor. Bugünümüzü ve yarınımızı etkileyecek bu önemli konuda çok farklı başlıklar karşılıyor bizi. Kriter olarak Yeşil Kalkınma Devriminden 2053 net sıfır emisyon hedefine ve çevreye saygılı iklim dostu şehirlere kadar tüm başlıkları dosyamızda ele almaya ve sizlere aktarmaya çalıştık. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da bu yolda gelinen aşamayı ve yapılan planlamaları anlattı; kentsel dönüşümden yeşil dönüşüme, sosyal konuttan sıfır atığa, iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum çalışmalarından millet bahçelerine, ekolojik koridorlara kadar birçok konuda sorularımıza yanıt verdi. Mehmet Emin Birpınar ve Ersin Gürtepe, iklim değişikliğiyle mücadelede, çözümün odağında yeşil dönüşümün olduğunu vurguladı. İklim değişikliği kaynaklı afetlere, çözüm önerilerine ve bu minvaldeki politikalara hazırlık aşamalarını Kasım Yenigün yazarken, A. Menaf Turan Türkiye’nin yeşil dönüşüm politikalarından bahsetti. Tuğrul Çamaş insan eliyle bozulan dengenin bizlere dönen sorunlarını mercek altına alırken, Aytaç Yüksel de dış finansman kaynaklarının ülkemizdeki yeşil dönüşüm çalışmalarına yansıyan etkilerine değindi. Abdülkadir Develi ve Mustafa Erdem ise son 20 yılda hızla büyüyen Türkiye’deki sosyal konut uygulamalarını ve son birkaç yılda hızla gelişen Türkiye’nin konut diplomasisini ele aldı. Siyaset gündemimizde ise seçimler, 28 Şubat ve son dönemde Batı medyasında yükselen Türkiye manipülasyonları var. Nebi Miş, geçmişteki koalisyon pratikleri üzerinden altılı masanın geldiği yeri, Murat Yeşiltaş altılı masanın protokol metnindeki savunma, dış politika ve güvenlikle ilgili konuları masaya yatırırken, Murat Yılmaz muhalefetin savunma sanayiindeki olmayan siyasetini ve Batı’ya bağımlılığını anlattı. Altılı masanın ortaklaşamadığı konulardan biri olan enerji başlığını değerlendiren Büşra Zeynep Özdemir, muhalefetin enerji politikasının olmadığını ortaya koydu. Yüksel Okşak, muhalefetin ekonomi için hiçbir çözüm başlığı sunamadığını vurguladı. Popülizm ve popülerlik kavramlarına değinen Baki Laleoğlu, Türk siyasi tarihindeki dünü ve bugünü anlatırken, 2023 seçiminde karşımıza çıkacak popülizm türlerinden bahsetti. Bu seçimlerde yeni oy kullanacak seçmen sayısının boyutuna ve etkisine dikkat çeken Fatma Zehra Özdemir, genç seçmen kitlesinin nasıl değerlendirilmesi gerektiğini ve gençlere yaklaşımın, genç okumasının nasıl yapılması gerektiğine dair örnekler sundu. İhsan Aktaş ise 28 Şubat’a giden yolda dizilen taşları, bir siyasi zihnin oluşumunu ve sonuçlarını bizlere detaylarıyla aktardı. Batı basınında son dönemde Türkiye ile ilgili manipülasyonları, bu sayımızda üç yazarın kaleminden üç ayrı veçhesiyle ele aldık. Abdurrahman Babacan 2023 seçimleri yaklaşırken Batı medyasının geçmiş Türkiye karnesini aktardı; Yenal Göksun Türkiye’deki her seçim öncesi Batı medyasının yürüttüğü algı kampanyalarının deşifresini yaptı, İbrahim Efe de yıllardır her seçim zamanı değişmeyen döngüyü, Batı medyasının hem Türkiye hem de dünya kamuoyunda oluşturmak istediği olumsuz gündemi gözler önüne serdi. Süresi ve etkileri bakımından beklenenden çok daha büyük bir etki oluşturan Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Ankara’nın politikasını Nurşin A. Güney ele alırken; savaşın bir yıllık siyasi değerlendirmesini Vişne Korkmaz, askeri değerlendirmesini Murat Aslan, Almanya açısından değerlendirmesini Kemal İnat, tarihsel değerlendirmesini ise İsmail Ediz yaptı. Bu ay kitaplık bölümünde Mehmet Babacan SETA yayınlarından çıkan SETA Güvenlik Radarı: 2023’te Türkiye’nin Jeopolitik Ortamı isimli raporunu ve yine SETA yayınlarından çıkacak olan Ali Abo Rezeg tarafından kaleme alınan Qatari Foreign Policy: In a Precarious Decade From the Arab Spring to Gulf Reconciliation (2012-2021) isimli çalışmayı değerlendirdi.

Kriter Dergisi Sayı: 76 / Şubat 2023 - Türkiye Yüzyılı'nda Çevre ve Şehircilik

Muhittin Ataman

Yücel Acer

Rıdvan Duran

Abdulkadir Çay

Cenay Babaoğlu

Deniz Okumuş

Fahri Yavuz

Hakkı Sayan

Hilal Ceren Kara

Kenan Türkdoğan

Kıymet Sezer Güngör

Medaim Yanık

Murat Ferman

Murat Kurum

Mücahit Demirtaş

Oğuzhan Erdoğan

Okan Müderrisoğlu

Ömer Kars

Tülay Gökçimen

Dünya üzerinde yaşanan en büyük felaketlerden biri olan 6 Şubat depremleri, on binlerce canımızı aldı. Ülke olarak yaşadığımız bu zor ve acı günleri, birlikte aşmanın çabası içerisindeyiz. Bu süreç, neye ihtiyacımız olduğunu, nerelerde eksiklerin bulunduğunu daha iyi anlayıp yola devam etme zorunluluğumuzu gözler önüne serdi. Sadece deprem ve afet yönetimini ele aldığımız bu ayki sayımız, en acı sayımız, oldu. Deprem sürecinde yaşananları, gözlemleri, deprem sonrası kriz yönetimini, devlet kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının koordinasyon ve iş birliği çalışmalarını, yardıma gelen ülkelerin desteklerini aktarmaya çalıştık. Herhalde bu ay, yaşadığımız en uzun Şubat idi. Deprem felaketinde hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, yakınlarına baş başsağlığı, yaralı olan vatandaşlarımıza da acil şifalar diliyoruz. Ülkemizin başı sağ olsun.

Kriter Dergisi Sayı:77 / Mart 2023

Model and Practices

Turkey's Presidential System

• AK Parti 2023 seçimlerine yirmi bir yıldır iktidarda olan bir parti olarak katılıyor. Türkiye siyasetinin demokratik döneminde bu kadar uzun süre kesintisiz iktidarda kalan bir başka parti yok. Dünya siyaseti açısından bakıldığında ise ülkelerin demokratik yaşamında aynı liderle ve yüksek oy oranları ile iktidarda kalan ve tek başına iktidarını sürdüren parti yok denecek kadar az. Bu açılardan değerlendirildiğinde AK Parti hem Türkiye hem de dünya siyasetinde istisnai özellikleri ile öne çıkmaktadır. Genel, yerel ve cumhurbaşkanı seçimleri ve referandumlarla birlikte on beş seçimi arka arkaya kazanan bir parti, aynı zamanda en yakın rakibi ile arasındaki oy oranı farkını sürekli korumuştur. • AK Parti’nin uzun dönemli iktidarını pekiştiren temel dinamik ise siyasetini inşa ettiği toplumsal sosyolojinin taleplerine, hassasiyetlerine göre siyaset üretmesi ve toplumsal sosyolojinin dönüşümüne göre siyasetini güncelleyebilmesi ile doğrudan ilgilidir. AK Parti’nin uzun dönemli iktidarında, iktidara geldiği dönemdeki seçmenin siyasete bakışında etkili olan siyasal meşruiyet krizi, toplumsal sosyolojiyi ve taban eğilimlerini önceleme, siyasetin normalleştirilmesi ve çoğullaşmasına katkı, direnç siyasetlerini devreye sokulan reformlarla aşma, krizle mücadele ve sorun çözme siyaseti, siyasal öğrenme ve pragmatik siyaset, karizmatik siyasi liderliğin etrafında birleşme, hizmet ve yatırım siyasetini önceleme ve başarılı dış politika pratikleri gibi temalar belirleyici olmuştur. Elinizdeki kitapta AK Parti ve Türkiye’nin dönüşümü, bütüncül bir bakış açısıyla ve çok boyutlu bir yaklaşımla alanda uzman akademisyenler tarafından derinlemesine analiz edilmektedir.

AK Parti ve Türkiye'nin Dönüşümü - Cilt 1

Erdal Tanas Karagöl

Ufuk Ulutaş

İsmail Çağlar

Nurullah Gür

Atilla Arkan

Cem Duran Uzun

2017’de Türkiye içeride ve dışarıda bir taraftan siyasetin olağan işleyişi ile meşgul olup politika üretmeye çalışırken diğer taraftan yapısal sorunlarına çözüm arayışını devam ettirdi. İç politikada yapılan en önemli değişiklik Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişti. Türkiye 2023 hedeflerine ulaşma yolunda kritik bir adım attı. Türkiye’nin atılımcı dış politikası 2017’de devam etti. Bir taraftan Asya ve Afrika ülkeleri ile yeni ve kapsamlı ilişkilerin tesisine çalışılırken diğer taraftan var olan bağların kuvvetlendirilmesi noktasındaki çabalar da sürdü. Terörle mücadele siyasetin önemli gündem maddelerinden biriydi. Yıl boyunca FETÖ, PKK ve DEAŞ’la mücadele kararlılıkla devam ettirildi. Türkiye’nin terörle mücadelesi Batı ile ilişkilerinde belirleyici bir unsur oldu. Spekülatif hareketlere rağmen Türkiye ekonomisi büyümesini sürdürdü. Ekonomi ve dış politikanın kesişim alanı olan enerji politikalarında önemli gelişmeler yaşandı. Türkiye enerjideki dışa bağımlılığını azaltmak için nükleer enerjiden yenilenebilir enerjiye kadar farklı alanlardaki yatırımlarına devam etti. 2017’de hukuk, yargı ve insan hakları alanında dikkate değer gelişmeler yaşandı. Kurumların FETÖ’den arındırılma ve devletin yeniden yapılandırılması sürecinde hayati önemi haiz adımlar atıldı. 2017 yılı eğitim alanı için de hareketli bir yıldı. Müfredatın sadeleştirilmesi, ders ve kitap sayısının azaltılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirildi. Sınav sistemlerinde değişiklikler yapıldı. 2017’nin hareketli geçtiği alanlardan bir diğeri medyaydı. Türkiye’nin yapısal dönüşümünün kültür ve sanat alanına yansımaları sıklıkla gündeme gelen konular arasındaydı. 2017’nin öne çıkan bütün gelişmeleri bu yıllıkta analiz edildi. Alanında uzman araştırmacılar tarafından hazırlanan 2017’de Türkiye, Türkiye’yi anlamak için önemli bir referans kaynağı olma mahiyetini taşıyor.

2017’de Türkiye

Rıfat Öncel

Talha Köse

Sibel Düz

Yunus Şahbaz

Ahmet Alemdar

Akın Özçer

Can Acun

Cavid Veliyev

Diren Doğan

Gökmen Kantar

Mahmut Övür

Mehmet A. Kancı

Mert H. Akgün

Tunç Demirtaş

Değil 2023’ün belki de önümüzdeki yüzyıl istikametimizi tayin edecek en önemli kırılma anı olan 14 Mayıs seçimlerine çok az bir süre kaldı. Kriter ekibi olarak seçim öncesi son sayımızda bir SETA içi açık oturum gerçekleştirdik. Artık son sözler söylenir, son vaatler verilir ve son hamleler yapılırken, iki güçlü adayın kazanma ve kaybetme senaryoları üzerine konuştuk. Partilerin yapacaklarını, vaatlerini ve bundan sonra izleyecekleri yol haritasını gösteren beyannamelerde, AK Parti’nin beyannamesini Nebi Miş, MHP’nin beyannamesini ise Gökmen Kantar değerlendirdi. CHP’nin popülist vaatlerini Yunus Şahbaz yorumlarken, Kılıçdaroğlu’nun “İnce” probleminin serüvenini Baki Laleoğlu, HDP’yi ise Mahmut Övür kaleme aldı. Muhalefetin tehdit dolu geçmişinin muhasebesini yapan İhsan Aktaş, bugünlerin ne kadar aydınlık ve özgürlük dolu olduğunu dile getirirken, 14 Mayıs 1950’yi ve günümüzdeki izdüşümünü Murat Yılmaz hatırlattı. Eser ve vaat siyaseti karşılaştırması yapan Abdulkadir Develi ve Mustafa Erdem, ittifakların seçim hazırlıklarını anlatırken, Yüksel Okşak muhalefetteki “Erdoğan Gitsin Ekonomisi” yaklaşımının sonuçlarını ortaya koydu, Millet İttifakı’nın ortak listeyle girdiği çıkmaz yoldan Hamit Emrah Beriş bahsederken, Cem Duran Uzun da muhalefetteki kaosun hükümet sistemi önerileriyle daha da büyüyeceğini ve hukuki açıdan imkansızlığını gözler önüne serdi, Mert H. Akgün ise muhalefetin yol haritasındaki handikapları anlattı. Murat Aslan partilerin seçim beyannamelerinde terörizmle mücadele başlığının kilit nokta olduğunu vurgularken, Can Acun, MİT operasyonları ve terör örgütü PKK bağlamında bu seçimlerin önemine vurgu yaptı. Muhittin Ataman AK Parti’nin seçim manifestosunu değerlendirerek, küresel ölçekte dış politika vizyonunu ortaya koydu, Talha Köse, 14 Mayıs seçimlerine Avrupa’nın gözünden baktı. Dış politika dosyamızda Rıfat Öncel, Türk savunma sanayiindeki büyük adımların küresel etkilerini ve ülkemize kazandırdıklarını, Sibel Düz ise Türkiye’nin son hamlelerinden olan TCG Anadolu üzerinden deniz gücümüzü ve deniz stratejisini yazdı. Her sene “ayakları yere basmayan festivali” heyecanla bekleyen gençlerimizi ve geleceğimizi anlatan Ahmet Alemdar, TEKNOFEST’i ve uzaya ulaşan hedeflerini dile getirdi. Mehmet Kancı, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın seyrini ve yakın zamanda ulaşılabilecek bir son ihtimalini; Akın Özçer, PKK terörünü ve imkansız olan yeniden çözüm sürecini anlatırken, yaşanan son gelişmeler doğrultusunda Sudan’da olanları ve Türkiye’nin pozisyonunu Tunç Demirtaş, Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerini de Cavid Veliyev yorumladı. Yeni dünya düzeni söylemiyle Çin ile ABD arasındaki satrancı ise Diren Doğan kaleme aldı. Bu ayki kitaplığımızda SETA yayınlarından çıkan iki kitabın değerlendirmesini sizlere sunduk. Türkiye’deki Aleviliği ele alan “Re-Negotiating Alevi Identity (Alevi Kimliğinin Yeniden Müzakeresi)”adlı İngilizce eser ile Türkiye Yüzyılın’ndaki dijital dönüşümü anlatan“Dijitalin Yüzyılı”adlı eseri Mehmet Babacan değerlendirdi. Mayıs sayısıyla Kriter yayın hayatında sekizinci yılına girdi. Bu vesileyle başta okuyucularımız olmak üzere, yayın hayatına başladığı ilk sayısından itibaren dergimize katkıda bulunan, emeği geçen ve geri bildirimleriyle değer katan herkese teşekkür ederiz. Yeni sayıda görüşmek üzere…

Kriter Dergisi Sayı: 79 / Mayıs 2023 - Türkiye Yeni Yüzyıla Hazır

Ali Aslan

Abdullah Eren

Analizde, Türkiye’de cumhurbaşkanlığı makamının demokratikleşme süreci derinlemesine incelenip, 12. cumhurbaşkanlığına aday olan siyasi aktörler özelinde, cumhurbaşkanlığı makamının değişen anlamı da ele alınmaktadır.

Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı’nın Demokratikleşmesi

Enes Bayraklı

Hasan Basri Yalçın

Nurullah Gür

2018’de Türkiye siyaset, dış politika, güvenlik ve savunma, ekonomi, enerji, hukuk ve yargı, eğitim ve sosyal politikalar ile medya başlıklarını içeren sekiz bölümden oluşuyor. Yıllık Türkiye’nin siyasi tarihi açısından önem arz eden yapısal dönüşümlerin gerçekleştiği bir senenin geniş ölçekli ve titiz bir analizini içeriyor. 24 Haziran cumhurbaşkanı ve parlamento seçimleri sonrasında yeni sisteme fiilen geçildi. Bu durumun doğal bir sonucu olarak Türkiye siyasetindeki temel dinamikler yeniden şekillenirken partilerin bu bağlamda iç ve dış siyasete yönelik gündemleri, farklı ittifak arayışları yıl boyunca tansiyonun düşmesine izin vermedi. Türkiye’nin hem bölgesindeki krizlerde hem de uluslararası gelişmelerde etkili bir rol oynamaya ve yapıcı katkı sunmaya yönelik dış politikası 2018’de devam etti. Bir taraftan Asya ve Afrika ülkeleriyle yeni ve kapsamlı ilişkilerin tesisi yönünde atılan adımlar sürdürülürken diğer taraftan güven ve karşılıklı çıkar odağında kurulan bağların kuvvetlendirilmesi noktasındaki çabalar derinleştirildi. Güvenlik ve savunma Türkiye’nin önemli gündem maddelerinden biriydi. Yıl boyunca FETÖ, PKK ve DEAŞ’la mücadele kararlılıkla devam ettirildi. 2018’de Türkiye ekonomik göstergelerle açıklanması çok da mümkün olmayan döviz kuru hareketleri yaşadı. Türkiye ekonomisi uğradığı finansal saldırılara karşı koyarak yapısal gücünü tahkim etmesini bildi. Bu yıl Türkiye’nin enerjideki dışa bağımlılığını azaltmak için nükleer enerjiden yenilenebilir enerjiye kadar farklı alanlardaki yatırımları ivme kazandı. Enerji transferi konusunda önemli adımlar atıldı. 2018’de 15 Temmuz darbe girişiminin ardından ilan edilen olağanüstü hal sona erdi. FETÖ’nün örgütsel yapısını ve 15 Temmuz darbe girişimini açığa çıkaran yargılamalarda önemli mesafe katedildi. Eğitim politikaları açısından da 2018 yeniliklere sahne oldu. Ortaöğretim ve yükseköğretime geçiş sistemlerinde değişikliğe gidildi. 2023 Eğitim Vizyon Belgesi açıklandı. İç ve dış siyasetin medyadaki görünümü, kültürel iktidar tartışmaları ve yıl içerisinde cereyan eden önemli olayların medyada ele alınış biçimleri gündemdeki yerini korudu. 2018’in öne çıkan bütün gelişmeleri bu yıllıkta analiz edildi. Alanında uzman araştırmacılar tarafından hazırlanan 2018’de Türkiye, Türkiye’yi anlamak için önemli bir başvuru kaynağı.

2018'de Türkiye

İpek Coşkun

Serdar Gülener

Hazal Duran

M. Erkut Ayvaz

Social Perception of 15 July Coup Attempt

Democracy Watch

Türkiye’de Siyasal Sistemin Dönüşümü ve Cumhurbaşkanlığı Sistemi adını taşıyan bu çalışma, alanında uzman akademisyenlerin çalışmalarını içermektedir. Kitapta, Türkiye’nin siyasal sistem dönüşümüne yönelik, bugüne kadar yapılan tartışmaların tarihsel arka planı ve sistemin dönüşümünü savunanların gerekçeleri etraflı bir şekilde ele alınmaktadır. Siyasal sistemin dönüşümüne karşı çıkanların itirazlarına da ayrıca yer verilmektedir. Türkiye’de siyasal sistemin dönüşümü genellikle başkanlık sistemi üzerinden tartışıldığı için kitapta makalelerin birçoğu bu konu üzerine odaklanmıştır. Dünyada demokratik olarak başkanlık sistemi ile yönetilen ülke uygulamaları çeşitli açılardan karşılaştırılmıştır. Başkanlık sisteminin farklı ülkelerde anayasal tasarımında denetim ve denge mekanizmasının nasıl dizayn edildiği ortaya konulmuş, farklılıklar ve benzerlikler gerekçeleri ile analiz edilmiştir. Başkanlık sisteminde en çok öne çıkan iki konu olan yerel yönetimler ve dış politikanın yönetimi meselesi karşılaştırmalı örnekler üzerinden farklı makalelerde ele alınmıştır. Kitap ayrıca, TBMM’de kabul edilen Cumhurbaşkanlığı sisteminin anayasal dizaynında öne çıkan hususları demokratik hükümet sistemleri açısından karşılaştırarak analiz etmiştir.

Türkiye’de Siyasal Sistemin Dönüşümü ve Cumhurbaşkanlığı Sistemi

Yılmaz Ensaroğlu

Sadık Ünay

Zafer Çelik

Bu analiz, iç siyaset, dış politika, ekonomi, hukuk ve insan hakları, eğitim ve medya ana başlıklarını içermektedir. Türkiye’nin bu alanlarda bir portresinin ortaya çıkarıldığı analiz, sahasının yetkin uzmanları ve araştırmacıları tarafından kaleme alınmıştır.

2014’te Türkiye

Nebi Miş

Books

Your next favorite book is out there