Name: Öteki
ISBN: 9789754341355

Nihal Yalaza Taluy

Fyodor Dostoevsky

Öteki

Eylül Görmüş

Öteki, Dostoyevski’nin ikinci kitabı. Yazar bu kitabını “başarısızlık” olarak niteliyor, hatta eleştirmenlerce de vaktiyle çok sert eleştiriler almış bir kitap. Kusursuz bir kitap olmadığı şüphesiz olmakla beraber, (ve her ne kadar sonradan biraz değiştirmiş olsa da) bir insanın şunu 25 yaşında yazabilmiş olması pek acayip cidden. Edebiyatta “kötücül ikiz” meselesinin işlenişinin ilk örneği deniyor Öteki için. Baş karakter Golyadkin’in kendi düşman ikiziyle, ötekiyle karşılaşmasını epey muğlak bir yerden anlatıyor Dostoyevski. Ne kadarı kahramanın sanrısı, ne kadarı gerçek kısmına karar vermeyi bize bırakıyor. Bu aşırı muğlaklık okurken beni epey zorladı. Kitaptaki epey Kafkaesk boğuculuk da okuru yoruyor - bu kitabın Kafka’yı etkileyen eserlerden biri olması şaşırtıcı değil. Tam olarak anlaşılamayan olayların içinde kendini bulup büyük bir çaresizlik hisseden kahramanın sıkıntısını iliklerinde hissediyor insan. Ancak Kafka bunu bir sistem/bürokrasi vb eleştirisi yapmak için kullanırken, Dostoyevski daha kişisel bir yerden ilerliyor. Neyse, ilginç bir kitaptı neticede. Bu “ikiz” konusu ilginizi çekiyorsa, Saramago’nun Kopyalanmış Adam’ını da fena halde tavsiye edeceğim. Bence bu meseleyi ele alan kitaplar arasında en iyilerinden biri o zira.

Vedat Güven

Dokuzuncu dereceden devlet memuru Golyadkin (Yakov Petroviç) kendi dünyasındadır. Tamamıyla kendine ait bir dünyası vardır. Bu dünyada o kadar dışlanmış ve yalnızdır ki kişilik bölünmesi yaşar, paranoyaklaşır ve şizofreni izlerini görürüz. Kendisinin tıpkısı olan ikizi ile hayatı çakışıyor. Roman gizemli bir kurgu ile başlıyor. İkizi ile güzel iletişim kuran Golyadkin, ikizini evine davet eder, yemeğini ve evini paykaşır. Ancak ikizi hızlı bir şekilde Golyadkin'in kariyerine ortak olmaya sonra da kariyerini baltalamaya başlar. Kısa zaman içerisinde ikizi, Goluadkin'in ayağını kaydıran bir rakip haline gelir. Golyadkin zayıf karakterli, karar veremeyen, mücadele gücü sıfır olan, her gelişme karşısında kendisini mücadeleden sıyıracak şekilde açıklamalar yapan, sürekli kendisiyle konuşan birisidir. Golyadkin'in psikiatristi olan Rutenspitz romanın en başında ve en sonunda devreye girerek kurguyu tamamlar. Yazarın bu eseri Gogol'un etkilerini taşımaktadır. Anlatım tarzı, betimlemeleri, karakter analizleri ve hayal gücü zaten üst seviyede olan bu romanını çok beğendim.

Öteki

Reviews